Sex +/-, een reactie.

Voor ik begin aan de daadwerkelijke reactie op het stuk Sex +/- op stellingdames.nl, moge het duidelijk zijn dat de persoonlijke aanval op Rosemarie Buikema en het beledigingetje over haar naam het opiniestuk onderuit haalt, omdat de opmerking door het gebrek aan body positivity enigszins ironisch is in een artikel over sex positief gedachtegoed. Om nog maar te zwijgen van hoe weinig feministisch het is om een vrouw in verband met haar uiterlijk persoonlijk aan te vallen, wat naast onbehoorlijk ook irrelevant is als we iemands gedachtegoed bespreken, al kan het zijn dat iedere subtiliteit en humor me ontgaat omdat ik één van de beste colleges van mijn studie van Rosemarie heb gehad.

Ik ben het ook niet eens met alle uitspraken van prof. dr. Buikema, maar het artikel gaat volledig voorbij aan terecht commentaar op het seksisme en de hyperseksualiteit aanwezig in onze huidige beeldcultuur. En dat is een beetje de baby van de tweede golf met het badwater weggooien. Ok, indirecte mensenhandel is ongevoelig en wat dramatisch gesteld. En de verscheurde multiculturele samenleving can, met alle respect, go fuck itself als lichaamsbedekking niet naast het tonen van naakte mensen kan bestaan. Maar dat neemt niet weg dat mijn generatie wel heel snel enthousiast doet over al wat met seks en blote vrouwen te maken heeft, zo ook de commerciële uiting ervan die ik zou scharen onder “verkoop”, en niet onder “naakt/bloot”. Iets hebben tegen de manier waarop naakte lichamen gebruikt worden in reclames en dit wellicht ongelijkwaardig of exploitatie vinden lijkt me, in de geest van de analyse van vrouwelijk naakt in musea door de Guerrilla Girls, allerminst seks-negatief, en eerder een logische stap in het bewerkstelligen van gelijkwaardigheid in representatie. Wat me dan weer een goed begin lijkt van het sekspositieve mensen in staat stellen om in alle vrijheid en gelijkwaardigheid zonder schaamte kunnen doen en laten wat ze willen. En ik sta met plezier aan de verkeerde kant van de geschiedenis als de verkeerde kant zich af en toe uitspreekt tegen het gebruik van (vaak naakte, gephotoshopte, geseksualiseerde) lichamen met als doel mensen onzeker, begeerlijk of blij te maken om ze producten aan te smeren.

Misschien is dat de denkfout die uit het artikel naar voren komt, dat er maar één antwoord mogelijk zou zijn, en dat de rest “verkeerd” is, alsof jezelf bedekken of celibatair zijn niet evengoed een legitieme keuze is als dat het tonen van je naakte lichaam dat is (free the nipple!). Beiden mogen, en het is schadelijk om daarbij het één legitiemer te doen overkomen dan het ander als het hele idee keuzevrijheid is, en we dus rationeel gezien dus tegelijkertijd radicaal voor het bedekken en het tonen van het lichaam zijn en zelf een keuze maken die we als persoonlijk presenteren. Maar dat staat los van de moraliteit van het commerciële gebruik van beelden. En het bejubelen van reclame is het voorbij gaan aan dat reclame dusdanig sturend en alomtegenwoordig is dat het een hoop diversiteit de nek omdraait. En ik vraag me, als seculiere weinig preutse kunstenaar die niets tegen naakt, porno óf lichaamsbedekking heeft, af waarom het overal getoond moet worden, te meer omdat het doel klaarblijkelijk niet het tonen van naakt, maar het verkopen van iets is. Dus waarom moet ik dan met een bombardement van normatief beeldgebruik wordt bestookt als ik besluit mijn huis te verlaten of het internet op ga? Dat lijkt me een vraag die we op z’n minst kunnen stellen en die weinig te maken heeft met sekspositivisme en álles met consumentisme en neoliberaal kapitalistisch gedachtegoed. En dan hebben we het er nog niet over gehad dat vrijwel alle beelden om ons heen een achterhaald idee van vrouwen die bekeken worden en mannen die kijken benadrukt (alsmede de valse tweedeling tussen mannen en vrouwen). Maar dit is niets nieuws na de Guerrilla Girls. Alles is misschien wat subtieler en gecompliceerder geworden, maar zoveel is er de afgelopen 30 jaar niet veranderd.

Ja, het is gênant dat posters over menstruatie worden verwijderd, en ik denk niet dat we een ‘grens van het toelaatbare’ of iets dergelijks kunnen trekken zonder censuur toe te passen. Dus ik zou niet de beelden maar de commercie erachter als punt ter discussie willen stellen. Ik ben zowel de eindeloze promotie van grenzeloze consumptie als een sensuele aangelegenheid, als de eindeloze herhaling van één mensbeeld met zo weinig variatie dat zelfs de vrouwen van Dove amper een verbetering zijn, meer dan zat. ‘Pornoficering’ tussen haakjes plaatsen neemt niet weg dat we wellicht wat langer stil zouden mogen staan bij de betekenis en het effect van de beelden die we als beeldmakers kiezen te gebruiken en die ons als mensen in het dagelijks leven door de strot geduwd worden, want er is weinig democratisch of artistieks (of ik zou zelfs beargumenteren echt naakts) aan hoe commerciële beeldcultuur functioneert. Want die cultuur is op z’n eigen manier zowel enorm geseksualiseerd als onbegrijpelijk preuts, en waarom is dat en hoe beïnvloed het de mensen die erin leven? Door een combinatie van de persoonlijke aanval en de vrolijke toon van het artikel Sex +/- vroeg ik me af in hoeverre onze generatie zich nog bewust is van het kapitalisme waar we door omringd worden, want ik merk zelf dat ik het vaak zo volkomen normaal vind dat ik het niet meer zie en dat ik mijn eigen consumentisme als een volledig geaccepteerde amorele houding ervaar, terwijl, zoals jullie H&M artikel stelt, het systeem bizar, afschuwelijk, ironisch en anti-feministisch is en dat consumptie wellicht daarmee immoreel, niet amoreel is.

Ik zou zelf zeggen, zonder enige onderbouwing, dat onze huidige beeldcultuur diversiteit noch geluk in de hand werkt, en dat als het de man-vrouw verhouding al rechttrekt, het dit aan het doen is door op mannen dezelfde body-shaming ‘perfectie’-promoting nonsens los te laten als al eeuwen en eeuwen op vrouwen wordt gedaan, terwijl het alles buiten de opties man-vrouw negeert. En dat is geen vooruitgang. Dat is samen even ongelukkig, ontevreden en anti-rimpel-crème-behoevend worden terwijl we onszelf in een hokje “vrouw” of “man” proberen te persen. En dat is iets wat mij vooralsnog niet is gelukt.